RİA ( RAHİM İÇİ ARAÇ) SPİRAL

RİA (RAHİM İÇİ ARAÇ ) SPİRAL

Koruyucu etkinliği ve kullanım kolaylığı bakımından dünyada en sık kullanılan korunma yöntemidir. Rahim içine yerleştirilen, bakır ve hormon içeren tipine göre 5-10 yıl süre ile korunma sağlayan cisimlerdir. 3 tipi vardır:

1.İnert (katkısız) RİA; Lippes loop denilen en yaygın kullanılan tipi baryum sülfat içeren polietilen plastikten yapılmıştır.

2.Bakırlı RİA; en sık kullanılan tiptir. Genellikle T şeklinde olup etrafındaki kolların üzerinde baryum sülfat içeren bakır teller bulunur. En sık kullanılan modeller :

*T Cu 380 A *Multiload (250-375) *Nova T (200-380)BAKIRLI SPİRAL RAHİM İÇİ ARAÇ

3. Hormon içeren RİA

ETKİNLİK VE ETKİ MEKANİZMASI

Etkinlikleri tüp bağlanması ile aynıdır. Kullanım sırasında oluşabilecek gebelik oranları son derece düşüktür. Koruyucu etki mekanizması tam olarak net değildir. Rahim içinde yabancı cisim etkisi yaparak spermisid (spermleri öldürücü) etki gösterir. İçerdikleri bakır inflamatuar etki yaparak bazı biyokimyasal değişikliklere yol açar, böylece sperm ve yumurta üzerine etkileri ile fertilizasyonu önler. Yumurtalık fonksiyonları üzerine bakırın etkisi yoktur. RİA kullananlarda genital sistem, meme kanseri riski artmamıştır. RİA kullananlarda yapılan çalışmalarda endometrium (rahim iç zarı) kanserinde azalma gözlenmiştir.

YAN ETKİLER

Düzensiz kanamalar, dismenore (ağrılı adet görme), RİA atılması ve rahim (uterus) delinmesidir.

RİA ÖNERİLMEYECEK DURUMLAR

*Gebelik

*Tanı konmamış vajinal kanama

*3 ay içinde geçirilmiş PID ( pelvik enfeksiyon )

*Rahimde doğuştan veya sonradan oluşmuş şekil bozukluğu

*Daha önce geçirilmiş ciddi pelvik enfeksiyon

*Cerviks, endometrium, over kanseri, anormal smear testi veya şüphesi

*Malign gestasyonel trofoblastik hastalık

*Daha önce yerleştirilmiş RİA çıkartılmamışsa

*Wilson sirozu varsa bakırlı RİA kullanılmaz

*Son 3 ay içinde cinsel yolla geçen hastalık geçirilmişse,

*Daha önce dış gebelik geçirmişse kullanılmaz.

RİA KULLANIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

*RİA dışarı atılması genellikle takıldıktan ilk 1 ay içinde gözlenir. Bizim önerimiz takıldıktan sonraki ilk adet bitiminde jinekolojik muayene ve USG ile inceleme yapılmalıdır. RİA takılan bayanlar vajenden elle muayene ile RİA ipini palpe edebilirler ama bu her zaman mümkün olmaz çünkü ip kopmuş veya içine yapışmış olabilir. USG ile incelemenin yetersiz kaldığı durumlarda bazen MR veya radyolojik görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

*RİA takıldıktan sonra kramp ve kanama gözlenebilir. Takılmadan 1 saat önce ağrı kesici alınması şikayetleri azaltabilir. RİA genelikle adetli iken takılır. Böylece gebelik şüphesi ortadan kalkar, rahim ağzı uygun açıklıkta olur. İlk 3 ay adet miktarında artma ve sancı gözlenebilir.

*Bakır içeren RİA kullananlarda kanama miktarı artar ve uzar. Bu kişilerde uzun dönemde demir eksikliği anemisi gözlenebilir. Rutin kontrollerde kan sayımına bakmak gerekir. Adetleri normalde uzun süren veya rahimde myomları fazla olan kişilerde ilk tercih RİA olmamalıdır.

*RİA takılmasından sonra ilk 20 gün içinde enfeksiyon riski artmıştır. Profilaktik antibiyotik kullanımı pek fazla önerilmez. Aktinomyces enfeksiyonu (ateş, kilo kaybı, karın ağrısı, vajinal kanama, akıntı) gelişirse RİA çekilmeli ve uygun antibiyotik başlanmalı. Normal vajen florasında da aktinomyces görülebilir.

*RİA kullanırken gebelik meydana gelmişse erken gebelik haftasında ise RİA çıkartılması ve kürtaj önerilir. Eğer bebek isteniyorsa RİA ucu rahim ağzına yakın yerde ise ipinden veya RİA ucu yakalanarak çekilir sık kontrole çağrılır. Bu hastalarda sonraki haftalarda düşük riski yüksektir (% 50) RİA olan gebelik devam edenlerde ise fetal anomali gözlenmemiştir. RİA olanlarda septik abortus riski yüksek olduğu için gebeye terapotik abortus önerilmelidir. Ektopik ( dış ) gebelik meydana gelmişse RİA çekilmeli ve gebelik haftasına göre uygun müdahaleler yapılmalıdır.

RİA UYGULAMASI

RİA kullanmak isteyen bayanlardan önce detaylı öykü alınır. Ayrıntılı ultrason incelemesi ve jinekolojik muayenesi yapılır. Smear testi alınır. RİA tipleri ve farkları hakkında bilgi verilir. RİA genellikle adetli iken takılır. Böylece gebelik olasılığı ekarte edilir ve rahim ağzı kanama ila açılmıştır. Kişi jinekolojik masaya alınır, spekulum takılır, uygun vajen ve cervix temizliği yapılır. Cervix tek dişli tenekulum ile tutulur, uterus ve cervixe uygun pozisyon verilir. Histerometri ile uzunluk ölçülür. Uygun RİA takılır ipleri 3-4 cm cervixten dışarıda kalacak şekilde kesilir. USG ile yeri kontrol edilir. Analjezik ve antibiyotik önerilir. Önerilerde bulunulur ve kontrole gelmesi için randevu verilir.

*RİA normal doğumdan hemen sonra takılabilir veya 6-8 hafta sonra gerekli kontroller sağlanarak takılabilir. Düşük veya tahliye sonrasıda takılabilir ama her ikisinde uterus delinme ve atılma riskinde artma nedeni ile önermiyoruz.

*Kanama ve ağrıdan dolayı RİA çıkartmak isteyen bayanlara başka yöntemler önerilir.

*Vajinal akıntılarda pelvik enfeksiyon yoksa RİA çekilmeden enfeksiyon ile tedavi edilebilir.

*RİA çekildikten sonra fertilite üzerine olumsuz etki gözlenmez.